HUKUKİ DANIŞMANLIK VE AVUKATLIK HİZMETLERİ

Yabancı Mahkeme Kararlarının Türkiye’de Tenfiz ve Tanınması Üzerine İnceleme

YABANCI MAHKEME KARARLARININ TANINMASI VE TENFİZİ

AV. İLKNUR SEZGİN TEMEL

GİRİŞ: Yabancı Mahkemelerce verilmiş kararların Türkiye’de icra olunabilmesi / kesin hüküm teşkil etmesi / kesin delil teşkil etmesi bu kararların Türk mahkemelerinde yeni bir dava yoluyla tanınması veya tenfizine bağlıdır.

1-      YETKİLİ MAHKEME

MÖHUK M.52 / (2)’ye göre; Kendisine karşı tenfiz istenen kişinin Türkiye’deki yerleşim yeri, Türkiye’de yerleşim yeri yoksa sâkin olduğu yer mahkemesi, Türkiye’de yerleşim yeri veya sâkin olduğu bir yer mevcut değilse Ankara, İstanbul veya İzmir mahkemelerinden biridir. Bu davalarda yetki Kamu Düzenine ilişkin olmadığından davalı yetki itirazında bulunmayacaksa dava Türkiye’nin her yerinde açılabilir.

2-      GÖREVLİ MAHKEME

MÖHUK M.52 / (1)’e göre Asliye Mahkemesi, 4787 Sayılı Aile Mahkemelerinin kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanun’un 4 / (2) fıkrasına göre Aile Hukukuna ilişkin yabancı mahkeme kararlarının tanıma ve tenfizinde Aile Mahkemesi görevli.

3-      YARGILAMA USULÜ

v  Dava basit yargılama usulüne tabidir

v  Adli tatilde de görülebilecek davalardandır.

v  Davalının davaya cevap süresi ilk duruşmaya kadardır.

v  İlk itirazlar (yetki itirazı, zamanaşımı itirazı) en geç ilk duruşmada ileri sürülebilir.

4-      TENFİZ İSTEMİ / DİLEKÇE

v  Tenfizi istenen yabancı mahkeme kararındaki karşı taraf bu davanın davalısıdır. Hasımsız kararların tenfizi talebinde davalı bulunmaz.

v  Dilekçeye karşı tarafın sayısı kadar örnek eklenir.

v  Dilekçede bulunması gerekenler:

  • Tenfiz isteyenle, karşı tarafın ve varsa kanunî temsilci ve vekillerinin ad, soyad ve adresleri.
  • Tenfiz konusu hükmün hangi devlet mahkemesinden verilmiş olduğu ve mahkemenin adı ile ilâmın tarih ve numarası ve hükmün özeti.
  • Tenfiz, hükmün bir kısmı hakkında isteniyorsa bunun hangi kısım olduğu.

v  Dilekçeye eklenmesi gereken belgeler:

  • Yabancı mahkeme ilâmının o ülke makamlarınca usulen onanmış aslı veya ilâmı veren yargı organı tarafından onanmış örneği
  • Yabancı mahkeme ilâmının Noter yahut Konsoloslukça onanmış tercümesi
  • İlâmın kesinleştiğini gösteren ve o ülke makamlarınca usulen onanmış yazı veya belge ile onanmış tercümesi (APOSTİL ŞERHİ)

5-      TENFİZİN ŞARTLARI

v  Türkiye Cumhuriyeti ile ilamın verildiği Devlet arasında karşılıklılık esasına dayanan anlaşma yahut o devlette Türk mahkemelerinden verilmiş ilamların tenfizini mümkün kılan bir kanun hükmünün veya fiili uygulamanın bulunması, (tanıma için bu şart aranmaz)

v  İlamın Türk Mahkemelerinin münhasır yetkisine girmeyen bir konuda verilmiş olması veya davalının itiraz etmesi şartıyla ilâmın, dava konusu veya taraflarla gerçek bir ilişkisi bulunmadığı hâlde kendisine yetki tanıyan bir devlet mahkemesince verilmiş olmaması.

v  Hükmün kamu düzenine açıkça aykırı bulunmaması,

v  O yer kanunları uyarınca, kendisine karşı tenfiz istenen kişinin hükmü veren mahkemeye usulüne uygun bir şekilde çağrılmamış veya o mahkemede temsil edilmemiş yahut bu kanunlara aykırı bir şekilde gıyabında hüküm verilmiş ve bu kişinin yukarıdaki hususlardan birine dayanarak tenfiz istemine karşı Türk Mahkemesine itiraz etmemiş olması,

6-      GENEL OLARAK

  • Yabancı mahkeme ilâmının fotokopisiyle yetinmek, yahut kesinleşme şerhi bulunmayan kararların eklenmesi kesin bozma sebebidir.
  • Tenfiz davaları 10 yıllık zamanaşımına tabi olup bu süre kararın Yabancı Mahkemede kesinleştiği tarihte başlar. 10 yıllık süre geçtiği halde açılmış davalarda, davalı zamanaşımı itirazında bulunmazsa dava görülmeye devam olunur.
  • Tenfizine karar verilen yabancı ilâmlar Türk mahkemelerinden verilmiş ilâmlar gibi icra olunur.
  • Tenfiz isteminin kabul veya reddi hususunda verilen kararların temyizi genel hükümlere tâbidir. Temyiz, icrayı durdurur. Başka bir ifadeyle tenfiz kararı kesinleşmedikçe icraya konulamaz.
  • Yabancı ilâmın kesin hüküm veya kesin delil etkisi tenfiz veya tanıması yapılan kararın yabancı mahkemede kesinleştiği andan itibaren hüküm ifade eder.
  • Yabancı mahkeme kararı infaz hükmü içeriyorsa, yani Türkiye’de de uygulanması gerekiyorsa TENFİZ, İnfaz hükümleri içermiyorsa TANIMA davasına konu olur.
  • Yabancı bir mahkeme kararının tenfizi o kararın icra edilebilirliği demektir. Tanımada ise icra değil o ilamdan kesin delil veya kesin hüküm olarak yararlanma durumu vardır.
  • Tenfiz tanımayı da içeren daha geniş kapsamlı bir davadır.

Bu makalenin her türlü telif hakkı yazarı Av. İlknur Sezgin Temel’e aittir. Kaynak belirtilerek kısmi alıntı yapılabilir, ancak yazarının izni olmadan tamamı yayımlanamaz.