HUKUKİ DANIŞMANLIK VE AVUKATLIK HİZMETLERİ

TBMM’ne RAPOR

ANKARA / 02.02.2012

KONU: Komisyonunuzda 22 Kasım 2011 tarihinde gerçekleştirdiğimiz toplantı sonrası tarafımca düzenlenmesi talep olunan raporumun sunulmasıdır.

GİRİŞ: Askeri Okullardan gerek kendi isteğiyle ayrılan, gerekse disiplinsizlik, güvenlik soruşturmasının olumsuz gelmesi v.s. sebeplerle ilişiği kesilen öğrenci ve ailelerinin mağduriyetine sebep olan mevzuattaki bazı hususların tespiti ve değişikliklerine ilişkin tekliflerimi başlıklar halinde sayın başkanlığınıza arz ediyorum.


1- 2547 SAYILI YÖK YASASINDA YENİ DÜZENLEME TEKLİFİ:

YÖK Kanunu’na 25.02.2011 tarihinde 6111 S.K. ile eklenen GEÇİCİ MADDE 58 ile kanunun yürürlük tarihine kadar Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlı eğitim kurumları ile Polis Akademisi ve bağlı yükseköğretim kurumlarından ayrılan -maddede niteliği sayılmış- öğrencilerin başvuruları halinde başka bir üniversiteye geçişleri / intibakları sağlanmış, düzenlenmiş iken, maddenin yürürlük tarihinden sonra meydana gelen ayrılmalarda örn. Harp Okulu son sınıf öğrencisinin okulla ilişiğinin kesilmesi halinde bu öğrenci için 4 yıllık kayıp söz konusu olmakta ve bu öğrencinin Yüksek Öğretime devam edebilmesi için üniversite sınavına girerek tüm sınıfları yeniden okuması gerekmektedir. Bu sebeple, getirilen geçici düzenlemenin kalıcı hale getirilmesi elzemdir. YÖK Kanunu’na aşağıdaki taslak maddenin eklenmesi mağduriyeti giderici nitelikte olacaktır.

EK MADDE XX: Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlı eğitim kurumları ile Polis Akademisi ve bağlı yükseköğretim kurumlarında tıpta uzmanlık, önlisans veya lisans düzeyinde öğrenim görürken terör suçundan hüküm giyenler hariç her ne sebeple olursa olsun kurumları ile ilişiği kesilenler, başvurmaları halinde Yükseköğretim Kurulunca uygun görülen yükseköğretim kurumlarına intibakları sağlanır. Bu maddede yer alan hükümlerden yararlanarak ayrıldığı yükseköğretim kurumuna kayıt yaptırıp işi veya ikametinin başka bir ilde bulunduğunu belgeleyenler, üniversiteye giriş yılı itibarıyla geçmek istediği üniversitenin taban puanını sağlamaları ve ikamet ettikleri ildeki yükseköğretim kurumlarının senatolarının da uygun görmesi halinde, senatolar tarafından belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde ikamet ettikleri ildeki üniversitelerdeki eşdeğer diploma programlarına yatay geçiş yapabilirler. Bu maddeden yararlanıp bir yükseköğretim kurumunda öğrenci statüsü kazananlar başvurmaları halinde Anadolu Üniversitesi bünyesindeki açık öğretim önlisans veya lisans düzeyindeki kontenjan sınırlaması olan eşdeğer bölümlere, kontenjan sınırlaması olmayan diploma programlarında ise istedikleri bölümlere yatay geçiş yapabilirler. Bu maddenin uygulamasına ilişkin usul ve esasları belirlemeye Yükseköğretim Kurulu yetkilidir.

2- 5510 SAYILI SSGSSK YASASINDA YENİ DÜZENLEME TEKLİFİ:

5510 Sayılı Yasanın “Sigortalı Sayılanlar” başlıklı 4. madde 5. fıkrası aşağıdaki gibidir:

Dördüncü fıkranın (d) ve (e) bentlerinde belirtilen okulları tamamlamadan ayrılanlar ile bu okulları tamamlamalarına rağmen görevlerine başlamadan ayrılanların, bu okullarda geçen eğitim süreleri sigortalılıklarından sayılmaz.

Bu fıkranın tamamen kaldırılmasının hakkaniyete uygun olduğu kanaatindeyim. Zira, hiçbir sigortalılık türünde, (5510 S.Y. 4-a), b), c) ve d) )  işten ayrılma ile sigortalılığın işe giriş tarihinden itibaren yok sayılması yönlü bir düzenleme bulunmamaktadır. Sosyal Devlet ve kanun önünde eşitlik ilkeleri gereği de idarenin öğrenci adına geçerli bir sebeple yatırdığı primlerin SGK’ndan iadesi mümkün olmadığına göre, sigortalılık sürelerinin iptali yoluna gidilememesi ve sigortalılıktan sayılması gerektiği kanısındayım.

3- EĞİTİM-ÖĞRETİM MASRAFLARININ TAZMİNAT OLARAK ÖĞRENCİLERDEN TALEP EDİLMESİNE İLİŞKİN GÖRÜŞÜM:

Söz konusu giderlerin Tazminat adı altında öğrencilerden alınmasına devam edildiği sürece bu tazminatlar bazı usulsüz uygulamalar karşısında koz olarak kullanıldığından, öğrencilerin kişilik haklarına saldırıların devam edeceği kanaatindeyim. Bu sebeple hiçbir subjektif uygulama ve değerlendirmeye tabi tutulamamaları için eğitim-öğretim gideri adı altında tazminat talep edilmesine yönelik uygulama ve mevzuatın geçmişe yönelik olarak da tamamen kaldırılmasının uygun olacağı kanısındayım.

Ancak böyle bir düzenleme mümkün değilse tazminatlarla ve geri ödemeleriyle ilgili aşağıdaki iyileştirmeler teklif olunur.

4- TAKSİTLENDİRİLMESİ VE TAKSİT TUTARLARI:

01.01.2006 tarihinden geçerli olmak üzere 19.10.2006 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul Ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Kamu zararından doğan alacaklarda taksitlendirme” başlıklı 16. maddenin (1) ve (2). fıkraları aşağıdaki gibidir:

MADDE 16 – (1) Kamu zararından doğan alacaklar, sorumluların ve/veya ilgililerin talebi üzerine kamu idaresince taksitlendirilebilir.

(2) Taksitlendirme süresi azami beş yıldır

Bu maddeye aşağıdaki (9). ve (10). fıkraların eklenmesi teklif olunur.

(9) Taksitlendirme süresi,Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlı eğitim Kurumları, Astsubay Sınıf Okulları, Kursiyerler dahil Astsubay Meslek Yüksek Okulu ile Polis Akademisi ve bağlı yükseköğretim kurumlarından her ne sebeple olursa olsun ilişiği kesilen öğrencilerin kurumlarında geçirdikleri eğitim-öğretim süresinden az ve taksit tutarları yürürlükteki asgari ücret net’inin 1/2′sinden fazla olamaz.

(10) (9). fıkrada bahsi geçenlerin ödeme başlangıç tarihleri ilgililerin askerlik hizmetleri süresince, Yüksek Öğretim’e devam etmeleri halinde okulla ilişikleri kesilinceye kadar ertelenir. Askerlik hizmetleri ve Yüksek Öğretimde geçen dönemler için faiz işletilmez.

Aynı bağlamda 926 S.Y.’nın “Çıkarılanlar hakkında yapılacak işlem” başlıklı 18. maddesi aşağıdaki gibidir:
Madde 18 – 17 nci madde gereğince askeri öğrenci niteliğini kaybedenlerin ilişikleri kesilir.

(DEĞİŞİK BENT RGT: 30.06.2010 RG NO: 27627 KANUN NO: 6000/15)

a) Sağlık sebepleri dışında ilişikleri kesilenlere, personel ve amortisman giderleri hariç, Devlet tarafından yapılan masraflar, sarf tarihinden tahsil tarihine kadar geçen süre için kanuni faizi ile birlikte hesaplanarak ödettirilir.

(DEĞİŞİK BENT RGT: 15.12.1989 RG NO: 20373 KANUN NO: 3593/2)

b) Fakülte veya yüksekokul öğrencilerinden, 17 nci maddenin (a), (b), (c), (e), (f) ve (g) bentleri gereğince askeri öğrencilik niteliğini kaybedenler, muvazzaf subay olarak tekrar Silahlı Kuvvetler hizmetine alınmazlar.

c) Bu maddenin (a) bendi gereğince askeri öğrencilik niteliğini kaybederek ilişkileri kesilen öğrencilerin, Devlete olan borçları askerlik hizmetleri süresince tehir edilir.

Bu maddenin (c) bendine ilişkin değişiklik teklifi:

c) Türk Silahlı Kuvvetlerine bağlı eğitim Kurumları, Astsubay Sınıf Okulları ve Kursiyerler dahil Astsubay Meslek Yüksek Okulundan bu maddenin (a) bendi gereğince askeri öğrencilik niteliğini kaybederek ilişikleri kesilen öğrencilerin  Devlete olan borçları ilgililerin askerlik hizmetleri süresince, Yüksek Öğretim’e devam etmeleri halinde okulla ilişikleri kesilinceye kadar ertelenir. Askerlik hizmetleri ve Yüksek Öğretimde geçen süreler için faiz işletilmez.

926 S.Y.’nın 68. maddesinin (e) fıkrası aşağıdaki gibidir:

e) (d) bendi gereğince öğrencilik niteliğini kaybedenlerin Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Sağlık sebebi dışında öğrencilikle ilişikleri kesilenlere (Ek ibare: 19/06/2010-6000 S.K/17.mad.) , personel ve amortisman giderleri hariç, Devlet tarafından yapılan masraf, faizi ile birlikte ödettirilir. Bu borçlar, askerlik hizmetleri süresince tehir edilir. Sağlık sebebi dışında öğrencilikle ilişkisi kesilenler, muvazzaf subay veya astsubay olarak tekrar Türk Silahlı Kuvvetleri hizmetine alınamazlar.

Bu maddenin (e) fıkrasındaki değişiklik teklifi:

e) (d) bendi gereğince öğrencilik niteliğini kaybedenlerin Türk Silahlı Kuvvetleri ile ilişikleri kesilir. Sağlık sebebi dışında öğrencilikle ilişikleri kesilenlere (Ek ibare: 19/06/2010-6000 S.K/17.mad.) , personel ve amortisman giderleri hariç, Devlet tarafından yapılan masraf, faizi ile birlikte ödettirilir. Bu borçlar, ilgililerin askerlik hizmetleri süresince, Yüksek Öğretim’e devam etmeleri halinde okulla ilişikleri kesilinceye kadar ertelenir. Askerlik hizmetleri ve Yüksek Öğretimde geçen süreler için faiz işletilmez. Sağlık sebebi dışında öğrencilikle ilişkisi kesilenler, muvazzaf subay veya astsubay olarak tekrar Türk Silahlı Kuvvetleri hizmetine alınamazlar.

5- TAZMİNATA ESAS MALİYET KALEMLERİNE İLİŞKİN DÜZENLEME:

Askeri Okullara Alınan Öğrenciler ile Silahlı Kuvvetler Hesabına Fakülte Ve Yüksek Okullarda Okuyan Öğrenciler İçin Yüklenme Senedi Düzenlemesine ve Bu Okullardan Çeşitli Sebeplerle Ayrılacak Öğrencilere veya Kefillerine Ödettirilecek Tazminata Dair Yönetmeliğin, Tazminata esas giderlerin hangi gider kalemlerinden oluştuğunun düzenlendiği ÖRNEK:2′si aşağıdaki gibidir:

ÖRNEK: 2 (DEĞİŞİK ÖRNEK RGT: 09.01.2011 RG NO: 27810) (KOD 1)

Askeri okullardan çeşitli sebeplerle ayrılmak zorunda kalan öğrenciler için hesaplanacak tazminat;

a) Yiyecek,

b) Giyim-Kuşam,

c) Öğrenci harçlıkları,

ç) Kitap, kırtasiye (Devlet ortaöğretim/yükseköğretim kurumlarında Devlet tarafından karşılanan kitap ve kırtasiye giderleri hariç),

d) Vize, diploma, sınav ve benzeri harçlar,

e) Öğretim ve eğitimin gerektirdiği ulaşım hizmetleri,

f) İlaç ve tedavi,

g) Barındırma,

ğ) Atış,

h) Eğitim ve öğretim (seyir, uçuş, atış eğitimleri, uygulamalı eğitimler ile buna benzer Devlet tarafından karşılanmayan ek veya özel ders ücretleri),

giderlerinden oluşur.

ÖRNEK 2′nin aşağıdaki şekilde değiştirilmesi teklif olunur:
Askeri okullardan çeşitli sebeplerle ayrılmak zorunda kalan öğrenciler için hesaplanacak tazminat;

a) Yiyecek, (su, yakıt ve gıda masrafları)

b) Giyim-Kuşam,

d) Kitap, kırtasiye (Devlet ortaöğretim/yükseköğretim kurumlarında Devlet tarafından karşılanan kitap ve kırtasiye giderleri hariç),

f) Barındırma (ısıtma, aydınlatma, su ve temizlik giderleri)

g) Eğitim ve öğretim (seyir, uçuş, atış eğitimleri, uygulamalı eğitimler ile buna benzer Devlet tarafından karşılanmayan ek veya özel ders ücretleri),

6- BARINDIRMA VE YİYECEK GİDERLERİNİN TESPİTİ:

Askeri Liseler için Devlet Paralı Yatılı, Harp Okulları ve Meslek Yüksek Okulları için ise Devlet Üniversitelerinde Kredi Yurtlar Kurumu’nca Bütçe Kanunuyla belirlenecek rakamların emsal alınarak, bu emsallerden fazlasının talep edilemeyeceğine ilişkin düzenleme getirilmesinin uygun olacağı kanaatindeyim.

7- GİYİM – KUŞAM GİDERLERİ AÇISINDAN:

Öğrencilere dağıtılan ve Maliyet Broşürlerinde bildirilen giyim kuşam’ın nitelikleri ile maliyetleri arasında ciddi bir orantısızlık olduğu kanısındayım. Örneğin öğrencilere dağıtılan bazı giysiler oldukça adi ve ucuz olduğu halde maliyetlerinin oldukça yüksek olduğu, bu durumun Danıştayca veya başka tarafsız bir kurumca / yahut kurulca denetlenerek gerçek maliyetlerin maliyet broşürlerine yansıtılmasının sağlanması gerektiği kanısındayım.

8- EK GEÇİCİ MADDELERE İHTİYAÇ DUYULMASI:

Tazminatların yeni bir düzenleme ile düşürülmesi halinde, 6000 sayılı Yasayla yapılan düzenleme gibi, ilgili her bir kanuna ek geçici maddeler eklenerek yeni yasadan yararlanmak isteyenlerin / yargılaması devam edenlerin / tazminatlarını ödemiş olanların, belli bir süre içinde ( 6 ay) idareye başvurması halinde bu kanundan yararlanmasının sağlanması yönünde bir düzenleme getirilmesi gerektiği kanısındayım.

9- EĞİTİM SÜRESİNİN ASKERLİKTEN SAYILMASI:

Askeri Lise ve Harp Okullarında eğitim gören öğrenciler temel askerlik eğitimleri de aldıklarından Askeri Liselerde geçen eğitim-öğretim sürelerinin 1/3’ünün, Harp Okullarında geçen eğitim öğretim sürelerinin 1/1’inin askerlik hizmetinden sayılması gerektiği kanaatindeyim.

10- EŞİTLİK İLKESİNE AYKIRILIK / MOBBİNG / YILDIRMA / SÜBJEKTİF DEĞERLENDİRME / DİSİPLİN PUANLARININ KASTEN DÜŞÜRÜLMESİ / SINAV KAĞITLARIYLA OYNANARAK SINAV NOTLARININ DÜŞÜRÜLMESİ  VE BENZERİ SEBEPLERLE İLİŞİK KESMELER AÇISINDAN:

Öğrenciler, yukarıdaki sebeplerden bir veya birkaçına dayanarak okuldan kendi istekleriyle ayrılmak istediklerinde gerçek sebepleri içeren ayrılma dilekçelerinin soruşturmayı gerektirdiği söylenerek, soruşturma bitinceye kadar ayırma işlemlerinin yapılmayacağı, ancak dilekçelerini değiştirerek, başka bir ifadeyle tüm şikayetlerini geri alarak matbu dilekçeyi imzaladıkları takdirde öğrencilerin okulla ilişiğinin kesileceği söylenmektedir. Hal böyle olunca, esasında öğrencinin dosyasında olması ve soruşturma açılması gereken şikayet konusu olaylar, dilekçelerin çektirilmesi suretiyle yok sayılmaktadır.

Bazı öğrenciler, kendilerine yapıldığını düşündükleri hukuk dışı davranışlar sebebiyle Askeri Savcılığa suç duyurusunda bulunmak istediklerinde, şikayet dilekçelerinin Savcılıkça da kabul edilmediği görülmüştür.

Şu durumda yeni HMK m. 3 gereği Her türlü idari eylem ve işlemler ile idarenin sorumlu olduğu  diğer sebeplerin yol açtığı vücut bütünlüğünün kısmen veya tamamen yitirilmesine yahut kişinin ölümüne bağlı maddi ve manevi zararların tazminine ilişkin davalarda nasıl ki 01.10.2011 tarihi itibariyle Asliye Hukuk Mahkemeleri görevli addedilmişse, aynı şekilde bu türdeki fiillerin ceza yargılamalarının da sivil yargıya bırakılması mağduriyetleri önleyici nitelikte olabilecektir.

Bu hususların varlığının Asliye Hukuk yahut fiilin durumuna göre Ağır Ceza / Asliye Ceza / Sulh Ceza Mahkemelerinde yapılacak yargılamalar neticesinde öğrenci lehine hüküm verilmesi halinde bu öğrenciler için Devletçe yapılan masrafların talep edilemeyeceğine ilişkin düzenleme getirilmesinin de uygun olacağı kanısındayım.

Yukarıdaki kanaatlerimi Sayın Komisyon Başkanlığı’na Saygılarımla sunuyorum.

AV. İLKNUR SEZGİN TEMEL